مقاومت میکروبی (AMR) دیگر یک چالش آینده نیست؛ بلکه یک تهدید جهانی است.

انتشار محتوا: ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۰:۰۹:۲۳ قبل از ظهر
شعار پویش در سال 1405: “One Health, one action: Prevent AMR now” سلامت واحد، اقدام واحد، هم اکنون برای پیشگیری از مقاومت میکروبی اقدام کنیم این شعار از سوی سازمان های بین المللی با هدف تقویت برنامه های کشوری و جهانی، جلب حمایت مسئولین، جلب مشارکت کلیه سازمان های مرتبط دولتی و غیر دولتی، بسیج نیروهای مردمی در نظر گرفته شده است.

مقدمه:

در طول تاریخ، داروهای ضدمیکروبی شامل داروهای ضد باکتری، ویروس، قارچ و تک یاخته ها به عنوان یک ابزار بسیار مهم و کارساز برای درمان بیماریهای عفونی در انسان ها، حیوانات و گیاهان به کار رفته و باعث پیشرفت در عرصه سلامت و اقتصاد شده است، اما بروز پدیده مقاومت میکروبی کارایی این ابزار را مختل کرده است . مقاومت میکروبی( AMR) زمانی اتفاق می افتد که میکروب ها در طول زمان تغییر کرده، دیگر به داروهای ضدمیکروبی واکنش نشان ندهند. عفونتهای مقاوم به دارو به سختی و با هزینه بیشتر درمان شده، عوارض و مرگ و میر بیشتری بجای میگذارند. گسترش مقاومتهای میکروبی باعث میشود بسیاری از اقدامات درمانی نظیر جراحی و یا شیمی درمانی با خطر عفونتهای غیر قابل درمان مواجه شوند. در سال 2014 سازمان جهانی بهداشت با انتشار اولین گزارش از وضعیت مقاومت میکروبی، اعلام نمود AMR دیگر تهدیدی برای آینده نیست بلکه هم اکنون در سراسر جهان تهدیدی جدی برای درمان عفونت های شایع در سطح جامعه و بیمارستان ها محسوب می شود. بدون اقدام فوری و هماهنگ، جهان به دوران پیش از آنتی بیوتیک بر می گردد، دورانی که در آن عفونت های رایج بار دیگر کشنده خواهند شد  .

مطالعه جهانی در مورد بار مقاومت میکروبی در سال 2021 نشان داد که طی این سال 1،14 میلیون مورد مرگ منتسب 1 و 4،71 میلیون مورد مرگ مرتبط 2 با AMR در جهان رخ داده است و بدون اقدام مناسب، تا سال 2050 این رقم به سالانه 10 میلیون مرگ خواهد رسید. این در حالی است که مرگ ناشی از HIV و مالاریا در سالهای اخیر به ترتیب 603 و 608 هزار مورد برآورد شده و کل مرگ ناشی از کووید از ابتدای پیدایش تا پایان سال 2024 ، 7.1 میلیون مورد تخمین زده میشود. علاوه بر آن گسترش میکروبهای مقاوم، بر کشاورزی، صنایع دامی و در نهایت وضعیت اقتصادی نیز تاثیر خواهد گذاشت. براساس برآورد بانک جهانی، بدون اقدام موثر در زمینه مهار مقاومت میکروبی، تا سال 2050 میلادی، سالانه 3.8 % کاهش صادرات و 7.5 % کاهش تولیدات دامی اتفاق خواهد افتاد و 28 میلیون نفر به زیر خط فقر سقوط خواهند کرد. لذا امروزه AMR نه تنها به عنوان یکی از ده اولویت سلامت، بلکه به عنوان یکی از چالشهای مهم توسعه مطرح میگردد.

1-:  Attributed  مستقیما در اثر عفونتهای مقاوم به درمان

2-   : Associatedدر همراهی با عفونتهای مقاوم به درمان

 تاریخچه برگزاری هفته جهانی آگاهی از مقاومت میکروبی:

در سال 2015 برای اولین بار برنامه جهانی مهار مقاومت میکروبی توسط سازمان جهانی بهداشت، سازمان جهانی سلامت حیوانات، سازمان جهانی غذا و کشاورزی تدوین و به کشورهای جهان ابلاغ شد. این برنامه 5 هدف اصلی زیر را دنبال می نمود:

1- افزایش آگاهی نسبت به AMR 

2- شناخت بهتر وضعیت از طریق نظام های جمع آوری اطلاعات و تحقیقات

3- کاهش بروز عفونت ها از طریق افزایش دسترسی به زیرساختهای بهداشتی شامل آب سالم و دفع بهداشتی فاضلاب  ، گسترش برنامه های ایمن سازی و پیشگیری از انتقال عفونت در مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت

4- اصلاح الگوی تجویز و مصرف داروهای ضدمیکروبی

5- سرمایه گذاری پایدار در این زمینه.

با توجه به اینکه دستیابی به سه هدف از اهداف فوق تنها با اجرای برنامه های گسترده آموزش و اطلاع رسانی ممکن خواهد بود، از سوی مراجع بین المللی تاریخ 18 لغایت 24 نوامبر ( 27 آبان لغایت 3 آذر) به عنوان هفته جهانی آگاهی از مقاومت میکروبی یا  WAAW  تعیین شده، از کشورها درخواست شد تا به منظور افزایش آگاهی، تغییر رفتار و جلب حمایت، پویش هایی را طراحی و طی این هفته به اجرا درآورند

سازمانهای بین المللی و کمپین سال 2026 :

در سطح جهانی کمپین WAAW سال 2026 با رویکرد سلامت واحد و بصورت هماهنگ توسط سازمان جهانی بهداشت، سازمان غذا و کشاورزی، سازمان سلامت حیوانات و برنامه جهانی حفاظت از محیط زیست برگزار می گردد. متن ذیل بصورت همزمان در سایت هر چهار سازمان ارائه شده است:

دنیای ما بیش از هر زمان دیگری به هم پیوسته است. داروهایی که جان انسان ها را نجات می دهند، غذایی که تولید می کنیم، اقتصادی که به آنها وابسته ایم و سلامت محیط زیست مان، همگی به هم مرتبط هستند. پیدایش و گسترش میکروب های مقاوم بر سلامت ما، سلامت حیوانات، امنیت غذایی، اقتصاد و تو سعه پایدار تأثیر گذاشته است. از سوی دیگر این پدیده بشدت تحت تأثیر سلامت محیط زیست قرار دارد. مقاومت میکروبی (AMR) دیگر یک چالش آینده نیست؛ بلکه یک تهدید جهانی است.

هفته جهانی آگاهی از مقاومت میکروبی (WAAW) یک کمپین جهانی برای افزایش آگاهی و درک بیشتر درباره مقاومت میکروبی (AMR) و ترویج اقدام جهانی برای مقابله با ظهور و گسترش عفونت های مقاوم به دارو است. مقاومت میکروبی زمانی رخ می دهد که باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و انگل ها دیگر به داروهایی که برای از بین بردن آنها طراحی شده اند، پا سخ نمی دهند. با افزایش مقاومت، داروهای ضد میکروبی مانند آنتی بیوتیک ها، ضدقارچ ها، ضدویروس ها و ضدانگل ها تاثیر خود را از دست داده و درمان عفونت ها به طور فزاینده ای دشوار یا غیرممکن میشود .

کمپین آگاهی از مقاومت میکروبی در سال 2026 بر مسئولیت مشترک دولتها، متخصصان سلامت، دامپزشکان، کارشنا سان محیط زیست، کشاورزان، پژوهشگران و جامعه برای پیشگیری ازمقاومت میکروبی تمرکز دارد. این کمپین تحت شعار « سلامت واحد، اقدام واحد، هم اکنون برای پیشگیری از مقاومت میکروبی اقدام کنیم  « از همه می خواهد که نقش خود را ایفا کنند، با این شناخت که سلامت انسان ها، حیوانات، گیاهان و محیط زیست به طور نزدیک به هم مرتبط است و اقدامات در یک بخش می تواند بر همه تأثیر بگذارد .

خواه سیا ست گذار باشید، خواه از کارکنان سلامت، دامپز شک، کشاورز، کارشناس سلامت محیط یا عضوی از جامعه، اقدامات شما اهمیت دارد. با هم، از طریق رویکرد « سلامت واحد» و انجام یک اقدام در هر زمان ، می توانیم از گسترش AMR  پیشگیری کرده و آن را مهار کنیم، از سلامت انسان ها، حیوانات، گیاهان و محیط زیست حفاظت کنیم، سیستم های تولید غذا را تقویت کنیم، به تاب آوری اقتصادی کمک کنیم و آینده ای پایدارتر برای نسل های آینده بجا بگذاریم.

ضرورت برگزاری این هفته در ایران:

اولین گزارش سازمان جهانی بهداشت در زمینه و ضعیت مقاومت میکروبی که در سال 2014 منتشر شد، شواهدی از مقاومت چنددارویی  در حداقل 5 نوع میکروب در ایران را مطرح نمود. براساس گزارش -GLASS ، ایران در دو سال اخیر از بین 62 کشوری که در برنامه جهانی گزارش مصرف داروهای ضدمیکروبی همکاری دارند، بیشترین میزان مصرف را داشته است. این در حالی است که مصرف بی رویه دارو، مهمترین عامل در پیدایش و گسترش میکروبهای مقاوم است.

بررسی نظام مند مطالعات انجام شده در ایران بین سالهای 2015 تا 2025 نشان می دهد که خوددرمانی با آنتی بیوتیک ها، به ویژه در میان جمعیت عمومی، دانشجویان، سالمندان و بیماران سرپایی، به یک بحران گسترده و چندوجهی در نظام سلامت ایران تبدیل شده است که کنترل آن مستلزم مداخلاتی فوری، ساختاری و فراگیر است. طیف گسترده ای از مطالعات نشان میدهند که شیوع خوددرمانی با آنتی بیوتیک ها در ایران از 3 / 21 درصد تا 86 درصد متغیر است؛ رقمی که به مراتب بالاتر از میانگین جهانی( 38/8 درصد) است. علائم شایع منجر به خوددرمانی شامل گلودرد آبریزش بینی، سرفه، تب و درد دندان بوده است که عمدتاً با برداشت های اشتباه به عنوان عفونتهای باکتریایی تلقی شده اند. در 36 % موارد خوددرمانی با ا ستفاده از داروهای موجود در منزل صورت گرفته ا ست. در یک مطالعه در سال 1391 در یکی از شهر ستانهای کشور، شایع ترین دلایل خوددرمانی عبارت بودند از: اطمینان از بی خطر بودن دارو (93 درصد) ، مصرف قبلی دارو ( 6 / 87 درصد)، شلوغی مطب پزشکان (82 درصد)، جدی نبودن بیماری (8/77درصد) و تجربه قبلی از بیماری (73 درصد)

  اطلاعات حاصل از نظام مراقبت مقاومت میکروبی در کشور نشانگر روند افزاینده مقاومت بوده، در برخی از موارد بشدت نگران کننده است. به عنوان مثال در سال 1403 ، مقاومت میکروبها نسبت به کارباپنم که یکی از داروهای اساسی در درمان بیماران بستری است برای آسینتوباکتر به 92 %، سودومونا ( 63 %) و کلبسیلا به 66 % رسیده است. بنابراین ضروری است که ضمن طراحی و اجرای برنامه های آموزشی مستمر با هدف تغییر رفتار برای گروههای هدف مختلف، این پویش بصورت سالانه به اجرا درآید.

 

شعار پویش در سال 1405:

“One Health, one action: Prevent AMR now”

سلامت واحد، اقدام واحد، هم اکنون برای پیشگیری از مقاومت میکروبی اقدام کنیم

 

این شعار از سوی سازمان های بین المللی با هدف تقویت برنامه های کشوری و جهانی، جلب حمایت مسئولین، جلب مشارکت کلیه سازمان های مرتبط دولتی و غیر دولتی، بسیج نیروهای مردمی در نظر گرفته شده است.

اهداف پویش:

  1. حساس سازی و جلب حمایت سیاست گزاران و مسئولین از کلیه نهادهای مرتبط در سطوح ملی و استانی

  2.  افزایش آگاهی و ترویج نگرش و رفتار صحیح در زمینه تجویز داروهای ضد میکروبی و رعایت اصول پیشگیری در صاحبان مشاغل مرتبط (پزشکان، دندانپزشکان، کارکنان بهداشت و درمانی، دامپزشکان، دامداران، ...)

  3. افزایش آگاهی و ترویج نگرش و رفتار صحیح در جمعیت عمومی از نظر مصرف بی رویه داروهای ضد میکروبی و رعایت اصول پیشگیری از ابتلا به بیمارهای عفونی

گروه های هدف:

· سیاست گزاران و مسئولین از کلیه نهادهای مرتبط در سطوح ملی و استانی

· شاغلین و دانشجویان رشته های مرتبط بهداشتی درمانی (داروسازان، پزشکان، دندانپزشکان، پرستاران، دامپزشکان، علوم آزمایشگاهی، شاغلین در مراکز بهداشتی درمانی، بهورزان، رابطین بهداشت و...)

  · کشاورزان و دامداران

 · جمعیت عمومی (دانش آموزان و والدین به عنوان مصرف کننده، مراجعین مراکز ارائه دهنده خدمات سلامت، کارمندان و کارگران در محیط کار، افراد تحت پوشش رابطین بهداشت، ...)

 

روزنگار هفته :

چهارشنبه 27 آبان: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش سیاست گزاران در مهار مقاومت میکروبی

پنجشنبه 28 آبان: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش جامعه در مهار مقاومت میکروبی

جمعه 29 آبان: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش رسانه در مهار مقاومت میکروبی

شنبه 30 آبان: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش کارکنان سلامت در مهار مقاومت میکروبی

یکشنبه 1 آذر: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش دامپزشکی در مهار مقاومت میکروبی

دوشنبه 2 آذر: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش محیط سالم در مهار مقاومت میکروبی

سه شنبه 3 آذر: سلامت واحد، اقدام واحد، نقش نظام آموزشی در مهار مقاومت میکروبی

 

 

 

طراحی و پشتیبانی: پورتال زینوپارس